İçindekiler
Zekat Nedir?
Zekat, İslam'ın beş şartından biridir ve belirli bir mal varlığına (nisab) sahip olan Müslümanların, bu varlığın %2.5'ini (kırkta bir) ihtiyaç sahiplerine vermesini ifade eder.
"Zekat" kelimesi Arapça'da "temizlenmek" ve "artmak" anlamına gelir. Mali ibadetlerin en önemlisi olan zekat, hem kişilerin mal varlığını manevi olarak temizler hem de toplumda sosyal adaleti sağlar.
Kur'an-ı Kerim'de namaz ile birlikte 82 yerde geçen zekat, farz bir ibadettir. Hicri 2. yılda (M.S. 624) farz kılınmış olup, inkâr eden kâfir olur. Zekat genellikle Ramazan ayında verilir; 2026 Ramazan imsakiyesi için rehberimize göz atabilirsiniz.
Önemli: Zekat, gönüllü bir bağış değil, farz bir ibadettir. Allah'ın, zenginlerin malında fakirlerin hakkı olduğunu belirttiği ilahi bir emirdir.
Zekat Kimlere Farzdır?
Zekat, aşağıdaki şartları taşıyan Müslümanlara farzdır:
- Müslüman olmak: Zekat sadece Müslümanlara farzdır.
- Akıl ve baliğ olmak: Çocuklar ve akıl hastalarına zekat farz değildir (Hanefi mezhebine göre).
- Hür olmak: Kişi özgür olmalıdır.
- Nisab miktarı mala sahip olmak: Temel ihtiyaçlar dışında 80.18 gram altın değerinde mal varlığına sahip olmak.
- Mal üzerinden bir yıl geçmesi (havl): Nisab miktarına ulaşan mal üzerinden bir kameri yıl (354 gün) geçmiş olmalıdır.
Hanefi notu: Hanefi mezhebine göre nisab miktarı 80.18 gram altındır. Şafi mezhebine göre ise 85 gram olarak kabul edilir. Bu araç Hanefi mezhebini esas almaktadır.
Nisab Miktarı 2026
Nisab, zekatın farz olabilmesi için sahip olunması gereken asgari mal varlığıdır. Hanefi mezhebine göre nisab miktarı 80.18 gram altın değeridir.
2026 yılında altın fiyatları dalgalanma gösterdiği için nisab miktarı her gün değişir. Kıblem zekat hesaplama aracı, güncel altın fiyatını otomatik olarak çekerek size doğru nisab miktarını gösterir.
Örneğin, 1 gram altın fiyatı 3.500 TL olduğunda nisab miktarı: 80.18 x 3.500 = 280.630 TL olur. Toplam varlığınız bu değeri geçtiği takdirde zekat vermeniz farz olur.
Zekat Nasıl Hesaplanır?
Zekat hesabı üç adımda yapılır:
- Toplam varlık hesabı: Nakit para, banka hesapları, altın, gümüş, döviz (USD, EUR), yatırım fonları, hisse senetleri ve ticaret malları toplanır.
- Borçların düşülmesi: Vadesi gelmiş borçlar (kredi kartı borcu, kira, faturalar) toplam varlıktan düşülür.
- Nisab kontrolü ve hesaplama: Kalan miktar nisab değerini (80.18g altın) geçerse, toplam miktarın %2.5'i zekat olarak verilir.
Formül: (Nakit + Altın + Gümüş + Döviz + Yatırım + Ticaret Malı - Borçlar) ≥ Nisab ise → Zekat = Toplam × %2.5
Örnek: 400.000 TL nakit + 50 gram altın (175.000 TL) + 5.000 USD (190.000 TL) - 100.000 TL borç = 665.000 TL. Bu değer nisab'ı aştığı için zekat = 665.000 × 0.025 = 16.625 TL.
Zekat Kimlere Verilir?
Kur'an-ı Kerim'de zekat verilecek 8 sınıf belirtilmiştir (Tevbe Suresi, 60. Ayet):
- Fakirler: Temel ihtiyaçlarını karşılayamayan kişiler.
- Miskinler: Hiçbir geliri olmayan, son derece muhtaç kişiler.
- Zekat toplayan memurlar: Zekat toplama işinde görevli kişiler.
- Kalpleri İslam'a ısındırılacaklar: İslam'a yeni girenler veya yaklaşanlar.
- Köleler: Kölelikten kurtulmak isteyenler (tarihsel bağlam).
- Borçlu olanlar: Borçlarını ödeyemeyecek durumda olanlar.
- Allah yolunda olanlar: İlim öğrenme, cihat ve hayır işleri yapanlar.
- Yolda kalmışlar: Seyahatte parasız kalanlar (ibnu's-sebil).
Dikkat: Zekat; anne, baba, büyükanne/büyükbaba (usul) ve çocuklar, torunlar (furu) gibi bakmakla yükümlü olunan yakınlara verilemez. Ayrıca Müslüman olmayanlara da verilemez.
Fitre ile Zekat Arasındaki Fark
Fitre (sadaka-i fıtr) ve zekat sık sık karıştırılan iki farklı ibadettir:
- Fitre: Ramazan ayında bayramdan önce verilen sabit miktarda sadakadır. Diyanet'in belirlediği miktardadır (2026 yılı: 150-200 TL arası). Her Müslümana farzdır.
- Zekat: Yıllık mal varlığı üzerinden %2.5 oranında hesaplanır. Sadece nisab miktarına ulaşmış kişilere farzdır.
Kısaca fitre herkes için sabit tutarlı, zekat ise sadece zenginler için mal varlığına oranlı bir ibadettir. Fitre bayram namazından önce verilmelidir, zekat ise yılın herhangi bir zamanında verilebilir. Namaz vakitleri rehberimizden günlük namaz saatlerini takip edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
-
Zekat yılın herhangi bir zamanında verilebilir ancak geleneksel olarak Ramazan ayında verilmesi tercih edilir. Önemli olan, nisab miktarına ulaşan mal üzerinden bir kameri yıl (354 gün) geçmiş olmasıdır. Bu süre dolduğunda zekat vacip olur ve geciktirilmemesi gerekir.
-
Evet, dolar, euro ve diğer döviz birikimleri zekata tabidir. Döviz birikiminizin Türk Lirası karşılığına çevrilerek toplam varlığınıza eklenmesi gerekir. Yukarıdaki zekat hesaplama aracımız güncel döviz kurlarını otomatik olarak çekerek size kolaylık sağlar.
-
Altın ve gümüşün gram cinsinden miktarını güncel piyasa fiyatıyla çarparak TL değerini bulursunuz. Bu değer toplam varlığınıza eklenir. Örneğin 50 gram altınınız varsa ve 1 gram altın 3.500 TL ise, altın değeriniz 175.000 TL olarak hesaba katılır.
-
Evet, Hanefi mezhebine göre vadesi gelmiş borçlarınız toplam varlığınızdan düşülür. Borç düşüldükten sonra kalan miktar nisab değerinin altında kalırsa zekat düşmez. Kredi kartı borcu, kira borcu gibi yakında ödenmesi gereken borçlar bu kapsamdadır.
-
Oturduğunuz ev ve kişisel kullandığınız araba "temel ihtiyaç" kapsamında değerlendirilir ve zekat hesabına dahil edilmez. Ancak yatırım amaçlı gayrimenkul veya ticaret amaçlı araçlar zekata tabidir. Kira geliri elde edilen gayrimenkulün kira geliri toplam varlığa eklenir.
-
Evet, hisse senetleri ve yatırım fonları zekata tabidir. Piyasa değerlerinin güncel TL karşılığı toplam varlığa eklenir. Borsada işlem gören hisselerin zekat hesabı tarihindeki kapanış fiyatı üzerinden değerlendirilmesi gerekir.
-
Fitre (sadaka-i fıtr), Ramazan ayında her Müslümana farz olan sabit miktarda bir sadakadır. Zekat ise yıllık mal varlığı üzerinden %2.5 oranında hesaplanan bir ibadettir. Fitre için nisab şartı aranmazken, zekat için belirli bir mal varlığına (nisab) sahip olmak gerekir.
-
Kıblem zekat hesaplama aracı, Hanefi mezhebinin temel kurallarına göre hesaplama yapar ve güncel altın fiyatlarını kullanır. Ancak bu araç yardımcı niteliktedir. Özel durumlar (örneğin zirai ürünler, hayvanlar, ortaklık malları) için bir din alimine danışmanızı öneririz.